“Z doświadczenia wiem, że najczęstszą przyczyną pożaru, czy to na jednostce pływającej czy w budynku, jest ludzka nieostrożność, szczególnie w obchodzeniu się z instalacjami, a także niesprawność tych instalacji czy brak konserwacji” – podkreśla brygadier Janusz Chawiński z krakowskiej Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 4, w której znajduje się grupa ratownictwa wodnego.
Jak podkreśla brygadier Chawiński, w Polsce nie ma żadnych przepisów dotyczących środków ochrony przeciwpożarowej, jakie powinny znaleźć się na jachcie. A wiadomo, że często, jeśli nie ma nakazu, najzwyczajniej w świecie o tym nie myślimy czy lekceważymy zagrożenie, na przykład z chęci oszczędzenia wydatków. Oszczędność ta jednak jest pozorna, bo w razie najgorszego kupno nowej łodzi będzie nas kosztowało znacznie więcej, niż jedna, a nawet dwie gaśnice, a życia ludzkiego nie kupimy za żadne pieniądze…
A co powinno się znaleźć według praktyka? Niezbędne minimum – gaśnice, najlepiej dwie, np. 2-4 kilogramowe zamiast jednej dużej. Dwie na wszelki wypadek – jeśli jednostka będzie na wodzie i dostęp do niej będzie utrudniony a jedna z gaśnic zawiedzie, nie będziemy mogli liczyć na pomoc. Dwie także dlatego, żeby w razie potrzeby nie biegać w panice z jednego końca łodzi na drugi, a mieć gaśnicę pod ręką. Gaśnicę najlepiej proszkową, dlatego że najbardziej tradycyjnych, czyli pianowych, nie wolno używać do gaszenia instalacji elektrycznej (co prawda gaśnice proszkowe wymagają nieco wprawy w posługiwaniu się nimi i zostawiają sporo bałaganu). Niezbędny jest także koc gaśniczy – całkowicie niepalny, przydatny do gaszenia niewielkich powierzchni, np. silnika czy palącego się ubrania. Ze sprzętów przydatnych warto także zaopatrzyć się w toporek, a zamiast zwykłej apteczki warto mieć na łodzi torbę ratowniczą r0, w której składzie znajdziemy np. opatrunki żelowe na oparzenia.
Kwestią niezwykle istotną jest zabezpieczenie się na wypadek pożaru jeszcze przed rejsem. Zanim wypłyniemy, warto przede wszystkim sprawdzić instalację elektryczną i gazową – muszą one być w pełni działające i sprawne, w razie potrzeby należy więc poddać je serwisowaniu lub konserwacji. Równie istotne jest zabezpieczenie przewodów paliwowych, butli gazowych oraz kanistrów na benzynę. Miejsce, w którym znajdują się tego typu zapasy, musi być przewiewne i zabezpieczone przed kontaktem z otwartym ogniem – pamiętajmy, że nawet niewielka iskra z papierosa czy uszkodzonej instalacji może wywołać katastrofę. Kontrolujmy też silnik na okoliczność ewentualnych wycieków.
Gdy środki ostrożności zawiodą i pożar i tak wybuchnie, przede wszystkim powinniśmy odsunąć pojemniki z paliwami jak najdalej od ognia. Zakręćmy też gaz i odłączmy elektryczność, a potem użyjmy odpowiednich środków gaśniczych.
Kwestią niezwykle istotną jest zabezpieczenie się na wypadek pożaru jeszcze przed rejsem. Zanim wypłyniemy, warto przede wszystkim sprawdzić instalację elektryczną i gazową – muszą one być w pełni działające i sprawne, w razie potrzeby należy więc poddać je serwisowaniu lub konserwacji. Równie istotne jest zabezpieczenie przewodów paliwowych, butli gazowych oraz kanistrów na benzynę. Miejsce, w którym znajdują się tego typu zapasy, musi być przewiewne i zabezpieczone przed kontaktem z otwartym ogniem – pamiętajmy, że nawet niewielka iskra z papierosa czy uszkodzonej instalacji może wywołać katastrofę. Kontrolujmy też silnik na okoliczność ewentualnych wycieków.
Gdy środki ostrożności zawiodą i pożar i tak wybuchnie, przede wszystkim powinniśmy odsunąć pojemniki z paliwami jak najdalej od ognia. Zakręćmy też gaz i odłączmy elektryczność, a potem użyjmy odpowiednich środków gaśniczych. To, jak wiele szkód wyrządzi pożar i czy zdołamy ocalić przed nim zarówno ludzi, jak i sam jacht, jest ściśle uzależnione od szybkości i precyzji naszych działań. Aby uratować jak najwięcej, powinniśmy w miarę możliwości zmieścić jak najwięcej aktywności w pierwszych dwóch minutach od utworzenia się ognia. Wiele zależy też od tego, w którym miejscu na jachcie wybuchł pożar i co dokładnie się pali.
- gdy płonie instalacja elektryczna– jeżeli nie odłączyliśmy jeszcze zasilania, zróbmy to teraz. Potem ugaśmy ogień, używając gaśnicy proszkowej. Pod żadnym pozorem nie korzystajmy z wody, bowiem przewodzi ona prąd – w ten sposób ryzykujemy więc porażenie. Jeżeli źródło ognia jest niedostępne – np. znajduje się pod ścianą – rozbijmy ją za pomocą siekiery lub innego narzędzia tak, by dostać się do niego. Zniszczenie zabudowy jest niczym w porównaniu do uratowania całego jachtu.
- gdy płonie kambuz – kuchnia to miejsce, w którym zagrożenie pożarowe stwarza przede wszystkim olej spożywczy. Także i tu nie wolno nam gasić ognia wodą. Zamiast tego odłączmy gaz (jeżeli wciąż tego nie zrobiliśmy) i spróbujmy odciąć płomieniom dostęp do ognia, np. zarzucając na jego źródło niepalny koc gaśniczy i całość przykrywając jeszcze dużym naczyniem.
- gdy płonie otoczenie silnika – jeżeli nie odcięliśmy zasilania, zróbmy to jak najszybciej. Następnie skorzystajmy z gaśnicy proszkowej. Podobnie jak w powyższych przypadkach, nie używajmy wody.
Jakie wyposażenie warto mieć zawszę z sobą?
- gaśnica proszkowa,
- czujnik dymu (Czujnik dymu) – laminat, z którego budowane są statki, wydziela toksyczny dym pod wpływem ognia. Czujnik pomoże nam wykryć pożar, zanim warunki staną się niebezpieczne dla zdrowia członków załogi,
- gaśnica wodna – przyda się do gaszenia laminatu, elementów drewnianych czy wykonanych z tworzywa sztucznego,
- siekiera lub toporek,
- koce gaśnicze,
- torba ratownicza r0 – oprócz standardowych środków pierwszej pomocy znajdują się w niej również m.in. opatrunki na poparzenia.